INTERWENCJA

I. Omawiana problematyka.

1. Waga problemu.

Zwierzęta złapane we wnyki, ścieki odprowadzane do jeziora, śmieci porzucone w lesie, uszkodzone rośliny w rezerwacie, wypalane trawy... Te i wiele innych przykładów niszczenia przyrody ma miejsce na co dzień. Zapewne miałeś/miałaś w swym życiu do czynienia chociaż z jednym przypadkiem świadomego działania człowieka przeciw środowisku, a w konsekwencji również przeciw prawu innych ludzi do czystego środowiska. Co wtedy czułeś/czułaś? Czy byłeś/byłaś bierny? Czy podjąłeś/podjęłaś jakieś działania? Może chciałeś/chciałaś podjąć jakieś działania, ale nie wiedziałeś/wiedziałaś do kogo się zwrócić, ogarnęło Cię zniechęcenie i w konsekwencji zapomniałeś/zapomniałaś o całym zdarzeniu. Jeżeli nie jest Ci obojętny stan naszego środowiska, ale nie wiesz, jakie podjąć działania w sytuacji zagrożenia środowisku bądź już naruszenia środowisku, to niniejszy skromny poradnik skierowany jest właśnie do Ciebie. Pomożemy Ci rozpoznać najbardziej powszechne, wręcz „niemal zwyczajne”, naruszenia stanu przyrody, wskażemy w skrócie, jakie normy prawne zostały naruszone, a przede wszystkim opiszemy, w jaki sposób możesz zareagować. Pamiętaj, również od Ciebie, Twych działań i zaniechań, zależy nie tylko stan środowiska, w którym Ty żyjesz, ale również stan środowiska, w którym żyć będą Twoje dzieci i wnuki.

Jednym z podstawowych praw człowieka stanowi prawo do czystego środowiska naturalnego. Znaczenia tego prawa nie umniejsza fakt, iż stanowi tzw. trzeciej generacji praw człowieka. Stanowi to wyłącznie wynik rozwoju społeczno-gospodarczego cywilizacji, która dopiero na obecnym etapie rozwoju dostrzegła jego znaczenie. Podstawowym jednakże prawem człowieka i obywatela jest prawo do znajomości jego praw. Tylko świadomy obywatel, rozumiejący istotę podstawowych regulacji i procedur dotyczących ochrony przyrody, może chronić przyrodę i pomagać.

Realizacji prawa do środowiska naturalnego służy w Polsce szereg przepisów i procedur, które skromny niniejszy poradnik ma Ci przybliżyć. Jest to tym bardziej zasadne, że nawet instytucje rządowe próbują wpłynąć na stan świadomości prawnej obywateli (np. publikacja Ministerstwa Sprawiedliwości Obywatel w postępowaniu cywilnym. Prawa i obowiązki red. Tomasz Sroka). Wystarczy. Obywatel świadomy, to obywatel świadomy swych praw.

Celem niniejszego opracowania jest w szczególności naszkicowanie najczęściej występujących problemów - naruszeń środowiska, uregulowań prawnych w tym zakresie, konsekwencji prawnych naruszeń w tym grożących sprawcy sankcji.

Polskie uwarunkowania prawne omawianej tematyki

Najważniejszym aktem normatywnym z zakresu ochrony środowiska, będącym podstawą wykładni przepisów ustaw i rozporządzeń, jest obowiązująca Konstytucja RP z dnia 2 kwietnia 1997 roku. Bez przechodzenia do szczegółowej analizy Konstytucji podkreślić należy, iż przede wszystkim przewiduje ona ochronę środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju (art. 5 Konstytucji). Ochrona środowiska jest obowiązkiem władz publicznych, które są zobligowane prowadzić politykę zapewniającą bezpieczeństwo ekologiczne współczesnemu i przyszłym pokoleniom. Są przy tym zobowiązane do wspierania działań obywateli na rzecz ochrony i poprawy stanu środowiska (art. 74 Konstytucji). Z uwagi m.in. na konieczność ochrony środowiska można w drodze ustawy ograniczać konstytucyjne wolności i prawa (art. 31 ust. 3 Konstytucji). Jednocześnie każdy ma prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska (art. 74 ust. 3 Konstytucji). Obowiązek dbałości o stan środowiska i ponoszenia odpowiedzialność za spowodowane przez siebie jego pogorszenie, jest konstytucyjnym obowiązkiem każdego (art. 86 Konstytucji), a zatem również Twoim obowiązkiem.

jik

Ochronę środowiska szczegółowo regulują ustawy: zarówno w całości poświęcone tej tematyce, jak i ustawy, które dotyczą innej materii, ale zawierają przepisy poświęcone ochronie środowiska. Najistotniejszymi ustawami, które kodyfikują tę dziedzinę są Prawo ochrony środowiska oraz ustawa o ochronie przyrody. Istotne przepisy poświęcone ochronie środowiska zawiera także m. in. Prawo łowieckie, Prawo wodne, czy ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Z ustaw dotyczących innej materii, ale zawierających przepisy z zakresu ochrony środowiska można wymienić ustawy zawierające przepisy dotyczące czynów zabronionych, jak Kodeks karny czy Kodeks wykroczeń, a także ustawy dotyczące regulacji konkretnego aspektu funkcjonowania społeczeństwa, które zawierają przepisy środowiskowe, jak np. ustawa o odpadach. Z uwagi na charakter niniejszego poradnika wybrane przepisy poszczególnych ustaw zostaną zaprezentowane w jego dalszej części w odniesieniu do konkretnych sytuacji zagrożeń środowiska.

Bieżące statystyki

Co robić?

Wzory pism

Uzyskanie informacji o środowisku i jego ochronie. Uzyskanie informacji publicznej